Medicinski stručnjaci koji su proučavali treće oko smatraju da je zapravo reč o epifizi, žlezdi smeštenoj između dve moždane hemisfere. Epifiza izlučuje melatonin hormon koji se smatra hemijskim prethodnikom snova, iskustva blizu smrti, meditacije, vizije i drugih oblika svesti. Vekovima su filozofi, mudraci i duhovni učitelji epifizu povezivali sa trećim okom čija percepcija nije zamagljena ni ograničena fizičkim čulima. Francuski filozof Rene Dekart u svojim delima je naglašavao važnost epifize nazivajući je „sedištem duše“ i „delom tela u kojem duša direktno obavlja svoje funkcije“. Postoji uska veza između pojave duše u telu prema učenju raznih duhovnih tradicija i oblikovanja epifize. Utvrđeno je da se epifiza počinje stvarati u fetusu čettrdeset dana nakon začeća. Prema učenju tibetanskih budista zapisanom u „Tibetanskoj knjizi mrtvih“, upravo je toliko vremena potrebno da duša nakon smrti i izlaska iz jednog tela provede u bestelesnom stanju pre nego što uđe u drugo telo. Treće oko ima i univerzalnu mitološku istoriju . To je srednje oko Šive, oko Horusa u egipatskoj tradiciji, Kiklopa i roga Jednoroga. Ono se nalazi u sredini obrva iznad korena nosa. Središte je naše duše u budnom stanju i deluje na intuiciju, predviđanja i sećanja, sposobnost vizualizacije i razumevanje mentalnih pojmova. Naziva se i okom mudrosti. I u istočnoj i u zapadnoj kulturi treće oko se povezuje sa intuicijom, vidovitošću, duhovnošću i mnogim paranormalnim pojavama. Mnogi hindusi nose tilak, karakter od gline Gange na čelu, koja ima mistično značenje i predstavlja treće oko. Nalazi se na čelima drevnih bića iscrtanih na zidovima pećina i skulpturama u budističkim hramovima. Ima i pretpostavki da treće oko predstavlja memoriju vanzemaljskih ljudskih predaka ili bogova.